TÜRKİYE'DE GEMİ MODELİ YAPABİLMEK…

 

         Bu güne kadar birçok hobi sahibi oldum. İlkokul yıllarımda pul koleksiyonculuğu ile başlayıp sırası ile akvaryumculuk, amatör fotoğrafçılık, elektronik, ateşli silahlarlar atıcılığı, web tasarımcılığı ve ilginç el aletleri koleksiyonculuğu. Bu hobilerimin hepsi güzel ve eğlenceli hobilerdi. Hiçbir zaman iki hobiyi aynı anda yapamadım. Bu saydıklarımın hepsi doya doya yaşayarak hayatımdan sırasıyla gelip geçti ve bana paha biçilmez bilgiler ile dostlar kazandırdı. Tek eksikleri boş zamanımı tamamıyla dolduramamaları ve beni yeterince tatmin edememeleriydi. Ta ki yıllar öncesinde gemi modelciliğiyle tanışana kadar. Türkiye de pek duyulmayan bu hobiye başladığımda karşılaştığım ve devam eden zorlukları yeni başlayanlara referans olması bakımından bu makalede anlatmak istedim. “Gemi modelciliğine başlasam acaba başarabilir miyim?” diyenler için hazırladığım bu yazı umarım başlangıç için size bir  fikir verebilir.

 

            Gemi modelciliği benim için, hayatımda zerre kadar boş zaman bırakmayan muhabbetli bir arkadaş gibidir. Aslında delicesine bağlanacağım konusunda en başında uyarılmıştım. Gemi modelciliğe başlamaya karar verdiğimde doğuda bir yerlerde görev yapıyordum. Etrafımda bilgi alabileceğim, soru sorabileceğim, yaptığı modelleri görebileceğim tek bir modelci yoktu. İstanbul’da bir dernek mevcuttu ama bana yarayacak bir faaliyeti yoktu ( halen daha yok). Zaten yıllarca kendi yaptığım modeller haricinde herhangi bir gemi modeli görmeden model yaptım. Tek bilgi kaynağım web ve sadık dostum Google idi. İlk zamanlarda sadece araştırdım, arşivledim ve tekrar tekrar araştırdım. Bu araştırmalarımda Türkçe olarak yazılmış bir, iki kitap haricinde bilgi edineceğim başka bir Türkçe kaynağa rastlayamadım.. Onlarda zaten “ Historic ship models ” isimli yabancı bir kitabının bazı bölümleri kopya edilerek yazılmış kitaplardı ve yeterli değillerdi. Bu çaresizlik içinde yurt dışından onlarca kitap getirttirdim ve hala daha yurt dışından kitap ve dergi satın almaya devam ediyorum.

 

             Gemi modelciliği ile birçok insanı tanıştırdım. İçlerinden sadece bir kaçı devam ediyor. Çoğu, gemi modelciliğinin temel ihtiyaçlarını yerine getiremediler. Gerek mali problemler, gerek sabırsızlık, özenmeme, araştırmama, sıkılma gibi çeşitli nedenlerden dolayı  hayallerindeki modeli tamamlayamadan bıraktılar. Onlar için üzgünüm, çok şey kaçırdılar. Birçoğunun hayalinde modelini bitirip satmak vardı. Hala tanıdığım onlarca gemi modelcisi bu hayalle yanıp tutuşmakta. Emin olun Türkiye de hiç kimse modelinize sizin kafanızdan geçen rakamı vermez. Verecek olsa bile modelinizin üzerinde emek ve sabır izlerinin bulunması gerekir. Bu emek ve sabır genelde müze kalitesinde (Avrupa'daki müzeler..)   dediğimiz modellerde bulunur. Acaba ben hayatım boyunca böyle bir model yapabilecek miyim? Merak ediyorum doğrusu. Evet, güzel gemi modelleri fahiş fiyatlarla satılabiliyor. İspanyol bir arkadaşım 10 bin iş saatinde yani memur mesaisi ile 4,5 senede bitirdiği modelini 250 bin Euro fiyata satabildi. Dünya üzerinde hiç yapılmamış bir modeldi, ilk kez onlar yaptı. Üç kişilik bir gruptular. Birisi sadece araştırdı, diğeri bu arge sonucunda planı ve diğer çizimleri yaptı, öbürü de modeli inşa etti. Sonuç gerçekten mükemmel ötesiydi. Gerçeğindeki çivi sayısını bile yaklaşık olarak tutturmuşlardı. Yapım tekniği olarak gerçeğinin aynısının yapımını izlediler ve sonuçta model Avrupa da bir müzeye satıldı. Bence o modelin fotoğrafları profesyonel bir fotoğrafçı tarafından çekilse benim diyen modelci gerçeğinden ayıramaz. Diyeceğim şudur ki, eğer sizde bu işe başlayacaksanız model satma sevdasından vazgeçmelisiniz. İşi doğal akışına bırakın. Fabrika işçisi misali model üretmeyin. ( eğer vitrinlik süs eşyası maket yapmıyorsanız) Model hakkında detaylı araştırma yapın ve bu bilgileri iyi analiz edin. Model ve üzerindeki her türlü aksesuar hakkında sorulan sorulara verebileceğiniz sağlam kaynaklara dayanan cevaplarınız olsun. Çalıştığınız plan anonim bir modele ait değilse kesinlikle plandan sapmayın. Her modelinizi sindirin. Ticariler gibi modelimi şu zamanda bitirmem gerek psikolojisine kapılmayın. Eğer canınız istemiyorsa sırf zaman doldurmak için atölyeye girmeyin. Model yapımında sonucu hoşunuza gitmeyen bir aşamada hemen geri dönüp o aşamayı tekrarlayın. Aksi taktirde modeldeki o hata sürekli gözünüze takılacak ve sizi modelinizden soğutacaktır. Beyin sporları içerisinde en çok karar üretmek zorunda olan spor dallarından biriside gemi modelciliğidir. Dakikalar içinde onlarca karar üretebilmelisiniz. Eğer orijinal bir tarihi plan üzerinde çalışıyorsanız aynı bir satranç oyuncusu gibi 30-35 hamle sonrasını da beyninizde canlandırıp izleyeceğiniz stratejiyi planlayabilmelisiniz. İlk modeliniz olarak kalyon gibi arma ( yelken ) donanımı karma karışık modellerden uzak durunuz. Mümkünse arma donanımı olmayan kayık, ufak balıkçı tekneleri gibi modelleri tercih ediniz. Gemi modelciliğini öğrenmenin sonu olmadığını tecrübe edeceksiniz. Her ustanın kendine göre kolay ve gerçekçi çözüm yolları bulunmakta. Başarının sırrı en gerçekçi çözüm yolunun peşine düşüp kendi kendinizi eğitebilmekten geçer. %5 okuma, %5 analiz ve %90 uygulama yapan bir modelcinin kısa zamanda harikalar yaratabileceğini unutmayınız.

 

Modelciliğe yeni başlayacak arkadaşların eş veya annelerinin bu duruma bakış açısı çok önemlidir. Ev kirlenecek, ona ayıracağınız zamanın bir bölümü modele kayacak vb daha birçok sebep. Yani anlayacağınız onları tavlamadan bu iş olmaz. Ayrıca bu hobiye sağlam bir bütçe ayırmanız gerekecek. Elbette ki mahalle manavınızdaki limon ve domates kasaları gözünüze takılacaktır. Bunlardan model yapmayı kesinlikle düşünmeyin aksi taktirde gene hayalinizdeki modele ulaşamayacaksınız. İlk olarak constructo, midwest  gibi markaların büyük internet hobi mağazalarında satılan başlangıç kitlerinden çok makul fiyatlarla satın alabilirsiniz ( Blok gövde olmamasına dikkat edin).. Böylece çıta, plan, aksesuar gibi malzemelerin peşinden koşarak zaman kaybetmeyecek ve hemen ilk modelinize başlayabileceksiniz. Baktınız bu iş hoşunuza gitti, ortaya cillop gibi bir model çıkardınız, artık atölye ekipmanınızı ve makine parkınızı geliştirerek bu hobiye devam edebilirsiniz. Ama emin olun işi öğrendikçe alet, makine, çıta derken daha çok paranız tükenmeye başlayacak.

 

İlk modelim bir balıkçı teknesiydi. Planını internetten bedavaya indirmiştim. Tabi o yıllarda şimdi okuduğunuz bu makale gibi bir makale bulunmadığından bu yolu tercih etmiş olmalıyım. O modelim tam 6 ay sürmüştü. Fenada olmamıştı doğrusu. Ülkemizdeki modelciler arasında, “internetten ücretsiz olarak temin edilen plandan kaliteli gemi modeli yapılamaz” diye bir düşünce hakimdir. Ben ve birçok modelci arkadaşım buna katılmıyoruz. Bence bu düşünce ticari kaygı sahibi olan ve plan satışı yapan modelciler tarafından dayatılmıştır. Siz planı analiz etmeyi biliyorsanız, çizimden hataları rahatlıkla tespit edip doğrusunu bulabilirsiniz. Emin olun bu o kadarda zor bir olay değildir. 1500 yılındaki gemi mühendisleri sadece kalem ve kâğıtla bunu yapıp müthiş kadırgaları nasıl imal edebiliyorlarsa, siz niçin elimizdeki bilgisayar donanımı sayesinde sıfır hata ile bunu yapamayasınız?. Bu beni düşündürüyor doğrusu. Hazır plandan model yapımına karşı olmamamla beraber, internetten temin edilen planlarla da mükemmel modeller yapılabilir tezini şiddetle savunuyorum. Şimdiye kadar yaptığım modellerin tümünün planları internetten temin edilen ücretsiz planlardır.

 

Dünyada tüm gemi modelciliği ile ilgili grup ve forumlara net ortamında üye olup dillerini bilmesem bile google translate kullanarak takip ettim ve ediyorum. Bu forumların adreslerini sitemin linkler sayfasında sizlerle paylaşıyorum. Yabancı forumlardan çok şey öğrendiğimi söyleyebilirim. Başta İspanyollar ve İtalyanlar olmak üzere gemi modelciliğine aşk derecesinde bağlılar. Sürekli paylaşıyorlar, birbirlerine sürekli gaz verip, takdir ediyorlar ve çatır çatır atalarının gemilerini yapıyorlar. Hatırlıyorum da ülkemizde hiç bilinmeyen bir Osmanlı kayığının modelini yapıp fotoğraflarını yerli yabancı forumlarda yayınladığımda yabancıların tebrik mesajları ülkemden gelenlerden altı kat fazla idi. Türk forumlarında bilgi paylaşımı yapılmıyor değil. Bir bilgi ediniyorsanız, forum içinde en az iki kavgaya şahit oluyorsunuz. Forum yöneticilerinin duyduğu çeşitli ticari kaygılar ve psikolojileri maalesef işi bu raddeye getiriyor. Şu an için Türkçe forum olarak yahoo grupta bir gruba üyeyim ondanda pek faydalandığım söylenemez, sürekli gelen bayram tebriki mesajları dışında.  Yurt dışından onlarca arkadaşımla karşılıklı değiş tokuş yaparak büyük bir kitap - plan arşivine sahip oldum ve bu arşiv büyümeye devam ediyor. Tabiî ki “ Bilgi paylaşıldıkça büyür ” sloganını email imzası yapmış ve tek bir bilgi paylaşmadan hep istemiş olan arkadaşlarda yok değil tabii. Ama onlar bu sözün felsefesini çözene kadar istemeye ve reddedilmeye devam edecekler herhalde.

 

Gemi modelcilerinin bir de derneği bulunmakta. Şimdilik yaptığı tek faaliyet iki senede bir çeşitli sergi ve yarışma düzenlemek. Hali hazırda modelcilerin toplandığı bir lokali yok. Dediğim gibi yarışma düzenler, düzenlediği yarışmalara jürilerde yarışmacı olarak katılabilir ve madalya bile alabilirler.” 2007 yılında gerçekleşen bu durum gerçekten çok komiğime gitmişti ”. Bu durumlardan dolayı şahsen üye olmayı düşünmüyorum. Türkiye gemi modelcileri derneği modelcilere hizmet etmeli.  Yöneticiler aşağıdaki yazdıklarıma dikkat ederlerse ben dâhil birçok modelci arkadaşım zevkle üye olacaktır. Sadece yarışmaya veya sergiye katılmak için niçin o kadar aidat vereyim ki.?

 

Bence dikkate alınması gereken konulardan bazıları

 

·        Makul fiyatlarla plan satışı yapmalı,

·        Bilinmeyen tarihi Türk teknelerinin planlarını ortaya çıkartarak uygun fiyatlarla modelcilere sunmalı.

·        Adil bir jüriden oluşan, jürilerin ve yakınlarının katılamadığı yarışmalar düzenlemeli.

·        Modelcilere yurt dışındaki yarışmalara katılabilmeleri için zemin hazırlamalı

·        Türk hava kurumu misali Türk teknelerinden oluşan kitler üretip uygun fiyatlarla modelcilere sunmalı.

·        Gene Türk hava kurumu misali her türlü çıta, boya, yapıştırıcı, çeşitli aksesuarlar üretip uygun fiyatlarla satılmalı.

·        Modelcilerin buluşup fikir alışverişinde bulunabileceği sıcacık bir lokali olmalı.

·        Yılda dört defa dergi çıkarıp, bu dergiyi ücreti mukabilinde modelcilere göndermeli.

·        Lokalinde veya dernek merkezinde bir kütüphanesi bulunmalı ve modelciler bu kitaplardan faydalanmalı.

·        İnternet sitesinde model ve modelci kütüphanesi oluşturmalı. Bu kütüphanede modeller ve modelciler tanıtılmalı.

·        Yeni başlayan modelcilere ücreti karşılığı uygulamalı kurslar düzenlenmeli. 

 

 İnsanlara hizmet etmenin gönül işi olduğunu hatırlatmak isterim. Gönlümüze göre bir dernek sahibi olmanın umuduyla....

 

        Anlayacağınız Türkiye de gemi modeli yapmak zor iş. İşte başınıza gelebilecek bazı olumsuzluklar: İşe yarar tüm kaynaklar Yabancı dilde yazıldığından gemi modelciliğinde gelişmeniz yabancı dil bilginizle orantılı olacak. Bilgisayar ve teknik resmi az çok tanıyacaksınız. Yarışmalara jürilerde katıldığından, yarışmaya katılma cesareti gösteremeyeceksiniz. Derneğin düzenlediği bir kurs bulunmadığından kendi başınıza bu hobiyi öğrenmek durumunda kalacaksınız. Bitmek üzere olan modelinize son vuruşu yapma heyecanı içindeyken, sinemaya götürmediğiniz için eşiniz size darılacak veya yaptığınız modelin bordasını zımpara yaparken etrafa yayılan ahşap tozlarından anneniz, eşiniz çok rahatsız olacak esas zılgıtı o zaman yiyeceksiniz Maket bıçağı ile elinizi yaralayacaksınız. Marangoza ücreti karşılığı iki lata biçtirmek için dünyaca dil dökeceksiniz. İleride proxxon daire testere ve güzel bir modelci tornası rüyalarınıza gireceğinden cebiniz epey bir delinecek. Japon yapıştırıcı, tiner kokusu ve boya zerrelerine karşı gerekli tedbirleri almadığınız taktirde ciğerleriniz rahatsızlanma riski taşıyacak. Arkadaşlarınız ve yakınlarınız sizin gemi modeli yaptığınızı duyduklarında “abi yüzüyomu bu?” ya da “satıyor musun bunları?” ya da “dayım cezaevinde kibrit çöpünden yapmıştı sendemi öyle yapıyorsun?” diye saçma sapan sorularıyla muhatap olacaksınız. Günlerce uğraşıp yaptığınız modelinize “modelci modelcinin modelini beğenmez” felsefesi ile bir kulp takıldığında canınız sıkılacak Arşivinizde bulunan, para vererek satın aldığınız kitaplarınızı ve kendinize özel olarak günlerce emek harcayarak çizdiğiniz planlarınızı paylaşmadığınız taktirde insanlar size tavır yapacak. Bu olumsuz durumlardan onlarcasını üretebilirim. Siz bunlar beni etkilemez diye düşünüyorsanız, hiç durmadan bu hobiye başlarım derim. Hayalinizdeki hobileri ertelemeyin Gelin bu gizemli modellerin dünyasında dolaşın.

Fatih KARALAR

23 Kasım 2009